एकीचे बळ — चार बैल आणि सिंहाची गोष्ट

चार बैल मित्रांची आणि एका धूर्त सिंहाची ती जुनी गोष्ट — जिने आपल्याला शिकवलं की एकीचं बळ शस्त्रांपेक्षाही जास्त असतं.

हिरव्या कुरणातली मैत्री

एका मोठ्या कुरणात — जिथे गवत हिरवं हिरवं होतं आणि जवळून एक नदी वाहत होती — चार बैल राहायचे. त्यांची नावं होती — पांढरा, काळा, तांबडा आणि चितळ.

हे चौघे जिवलग मित्र होते. ते सकाळी एकत्र चरायला जायचे, दुपारी एकाच झाडाच्या सावलीत विश्रांती घ्यायचे, आणि संध्याकाळी एकत्र नदीवर पाणी प्यायला जायचे. रात्री ते आपापसांत बसून गप्पा मारायचे आणि एकमेकांच्या पाठीशी झोपायचे.

त्यांचं एक खास नियम होतं — कधीही एकटा राहायचा नाही. कुठेही गेलं तरी सोबतच जायचं. म्हणूनच कोणताही प्राणी त्यांच्या वाटेला जायचा नाही.

सिंहाची नजर

त्या कुरणाच्या पलीकडे एका डोंगरावर एक मोठा सिंह राहायचा. त्याचं नाव होतं — विकराळ. विकराळला त्या चार बैलांचा खूप राग आला होता.

"असा कसा! कुरण माझंच आहे, पण हे चार बैल इथे चरतात आणि मला आव्हान देतात!" — तो रागाने म्हणायचा.

एक दिवस तो हळूच कुरणाजवळ गेला. झाडामागे लपून त्याने बैलांकडे पाहिलं. चौघे एकत्र चरत होते. विकराळ झेप घ्यायला तयार झाला.

पण तेवढ्यात — पांढरा बैल समोर वळला, काळा बैल मागे, तांबडा डावीकडे आणि चितळ उजवीकडे. चौघांची चार शिंगं चार दिशांना झेप घ्यायला तयार होती. कोणत्याही दिशेने हल्ला केला, तरी एका शिंगाच्या टोकावर येऊन सिंह संपणार होता!

विकराळला हे पाहून घाम फुटला. तो हळूच मागे फिरला आणि डोंगरावर परत गेला.

विकराळची चालाकी

कित्येक दिवस तो हाच प्रयत्न करायचा. पण प्रत्येक वेळी चारही बैल एकत्र असायचे. विकराळ त्यांना पकडू शकत नव्हता. त्याची भूक त्याला छळत होती.

शेवटी एका दिवशी त्याच्या डोक्यात एक धूर्त कल्पना आली.

"शस्त्राने काम होत नाही, तर बुद्धीने करू," तो हसत हसत म्हणाला.

दुसऱ्या दिवशी सकाळी तो लहान, गोड, आणि नम्र दिसण्याचा प्रयत्न करत बैलांजवळ गेला. प्रथम तो पांढरा बैलाजवळ गेला, जेव्हा तो थोडा लांब चरत होता.

"पांढरा भाऊ, मी एकटाच आहे म्हणून तुझ्याशी बोलायला आलो. खरं सांगतो, तू सर्वांत हुषार आहेस आणि सर्वांत बलवान आहेस. पण काळा बैल तुझ्याबद्दल वाईट गोष्टी बोलतो."

पांढराने आश्चर्याने पाहिलं. "काय बोलतो?"

"तो म्हणतो की पांढरा बेफाम आहे, पण फार मूर्ख आहे. आणि तो सगळ्यांत मोठा होऊ इच्छित आहे."

पांढराच्या मनात संशयाची ज्योत पेटली.

एका मित्राला विरोधात

दुसऱ्या दिवशी विकराळ काळा बैलाजवळ गेला.

"काळा भाऊ, ऐक... तांबडा तुझ्याबद्दल चांगलं बोलत नाही. तो म्हणतो की तू सगळ्यांच्या पुढे राहतोस आणि अहंकारी आहेस."

तिसऱ्या दिवशी तांबड्याजवळ —

"तांबडा! चितळ तुझ्याबद्दल तक्रार करत आहे. म्हणतो की तू नेहमी सर्वोत्तम चारा खातोस आणि बाकीच्यांना अपुरा देतोस."

चौथ्या दिवशी चितळ्याजवळ —

"चितळ भाऊ, पांढरा तुला कमजोर समजतो. तो म्हणतो तू त्यांच्यापेक्षा खूपच कमी आहेस."

एक एक करून, विकराळने प्रत्येक बैलाच्या मनात संशय पेरला. आणि त्या संशयाचे रोप वाढायला लागले.

मैत्रीत भेग

आधी पांढरा आणि काळा एकमेकांशी कमी बोलू लागले. मग तांबडा एकटाच चरायला जायला लागला. चितळ चिडचिड करू लागला.

एक दिवस छोटीशी गोष्ट झाली — पांढराने काळ्याच्या जवळचं गवत खाल्लं. काळा भडकला!

"तू नेहमी असंच करतोस! तू अहंकारी आहेस!"

"अहंकारी मी? तू मूर्ख आहेस!"

तेवढ्यात तांबडा आणि चितळ ही धावत आले. प्रत्येकजण आपापलं म्हणत होता. कोणी कोणाचं ऐकत नव्हतं. मग चौघेजण रागावून वेगळे झाले — पांढरा एका दिशेला, काळा दुसऱ्या, तांबडा तिसऱ्या, चितळ चौथ्या.

आता ते एकटे चरत होते, एकटे झोपत होते, एकटेच नदीवर जात होते.

विकराळचा प्रसंग

दुसऱ्या दिवशी विकराळ झुडुपामागून पाहत होता. तो हसला.

"आता वेळ आली!"

तो प्रथम पांढरा एकटा कुरणात चरत होता तिथे गेला. एका झेपेत त्याने पांढरा वर हल्ला केला. पांढराने ओरडलं, मदतीसाठी हाक मारली —

"मित्रांनो! वाचवा!"

पण कोणी आला नाही. काळा, तांबडा, चितळ — सगळे लांब होते आणि रागावलेले होते. त्यांनी हाक ऐकली, पण मदत करायला आले नाहीत.

विकराळने पांढराला सहज पकडलं.

दुसऱ्या दिवशी काळा एकटा होता — विकराळने त्याला पकडलं. तिसऱ्या दिवशी तांबडा. चौथ्या दिवशी चितळ.

एकीच्या बळावर जे चौघे अपराजित होते, ते एकट्याने इतके दुर्बल झाले की एका सिंहाने त्यांना एक एक करून संपवले.

चितळचा शेवटचा क्षण

जेव्हा विकराळ शेवटच्या बैलाला — चितळला — पकडायला आला, तेव्हा चितळ्याला सगळं काही समजलं. त्याने रडत रडत म्हटलं —

"विकराळ, मला माहीत आहे आता मी वाचणार नाही. पण मला एक गोष्ट सांग — तू एकट्याने आम्हाला कधीही पकडू शकला नसता. आम्ही चौघे एकत्र होतो, तेव्हा तू डोंगरावर लपून बसायचास. आज आम्ही वेगळे आहोत — कारण आपापसातला विश्वास तुटला. कोणी पेरला हा संशय?"

विकराळ हसला. "मीच पेरला, मूर्खा. आणि तुम्हीं चौघांनी तो संशय धरला. मैत्री तुटली. आता मी तुम्हाला खाणार."

चितळला आपली चूक उशिरा कळली, पण आता वेळ नव्हती. तो शेवटच्या वेळी म्हणाला — "जर का आम्ही एकत्र राहिलो असतो, तर तू कधीही जिंकू शकला नसता. आम्हाला आमच्या एकीचं खरं मूल्य कधी कळलं नाही."

गोष्टीचा बोध

लहान मित्रांनो, या गोष्टीतून आपण काय शिकलो?

• एकता शक्तीचा खरा स्रोत आहे. चार बैल एकत्र होते, तेव्हा सिंहासारखा बलवान शत्रूही त्यांना घाबरत होता.
• मैत्रीत संशय फार धोकादायक. जर कोणी तुमच्या मित्रांबद्दल वाईट सांगायला आलं, तर त्याची चौकशी करा. लगेच विश्वास ठेवू नका.
• लहान वाद मोठ्या नुकसानीचं मूळ ठरू शकतात. गवताच्या एका कणासाठी झगडा झाला आणि चार जीवांचं नुकसान झालं.
• शत्रू जेव्हा शस्त्रांने जिंकू शकत नाही, तेव्हा तो फूट पाडतो. सावध रहा.

म्हणून — आपल्या भावंडांशी, मित्रांशी, वर्गातल्या साथीदारांशी एकजुटीने रहा. कोणी काही ऐकवायला आलं, तर थेट त्यांच्याशी बोला. कारण एकीचं बळ ओळखणाराच जिंकतो — फूट पडलेला कधीच नाही.

॥ एकीचे बळ — मेळोनिया घालू सत्तेने ॥