एका गरीब लाकूडतोडीच्या प्रामाणिकपणाची ही गोष्ट — जिने सिद्ध केलं की प्रामाणिकपणाचं फळ नेहमी गोड असतं.
एका गावाच्या काठावर एका छोट्याशा झोपडीत एक लाकूडतोडी राहायचा. त्याचं नाव होतं — हरिभाऊ. त्याच्या घरी त्याची बायको आणि दोन छोटी मुलं होती.
हरिभाऊ खूप गरीब होता. त्याच्याकडे एक जुनी लोखंडी कुऱ्हाड सोडून काहीच नव्हतं. त्याची ती कुऱ्हाड त्याच्या वडिलांकडून मिळाली होती. किती जुनी होती कुणास ठाऊक! पण हरिभाऊ तिची खूप काळजी घ्यायचा. रोज ती चांगली पुसून, झळाळी देऊन ठेवायचा.
दररोज सकाळी हरिभाऊ अंधारातच उठायचा. सूर्य उगवायच्या आधीच जंगलात जायचा. तिथे तो लाकडं तोडायचा, ती बांधून पाठीवर टाकायचा, आणि गावात येऊन विकायचा. जे काही पैसे मिळतील, त्यातून तांदूळ-भाजी-तेल आणून घर चालवायचा.
त्याच्याकडे फार पैसे नसले तरी हरिभाऊ खूप समाधानी माणूस होता. आणि सर्वांत महत्त्वाची गोष्ट — तो खूप प्रामाणिक होता. आयुष्यात त्याने कधीही कुणाचं काही चोरलं नाही, खोटं बोललं नाही.
एक दिवस हरिभाऊ नेहमीप्रमाणे जंगलात गेला. त्या दिवशी जंगलाच्या आत खूप दूर एक मोठं झाड दिसलं. त्याचं लाकूड खूप किमती असणार, हरिभाऊने मनात ठरवलं. ते झाड एका नदीच्या काठावर होतं.
हरिभाऊ नदीच्या काठावर पोचला. त्याने आपली कुऱ्हाड दोन्ही हातांत धरली, आणि झाडावर एक जोरदार घाव घातला.
"छप्पाक!"
घाव चांगला बसला. पण काय आश्चर्य — कुऱ्हाडीच्या मूठीतून त्याचा हात घसरला. कुऱ्हाडीने हवेत एक झेप घेतली, आणि — सरळ नदीच्या पाण्यात "धप!" करून बुडाली!
हरिभाऊ हादरून गेला. त्याच्या डोळ्यांत अश्रू आले. ती कुऱ्हाडच त्याच्या उपजीविकेचं एकमेव साधन होतं! ती गेली, तर त्याचं कुटुंब काय खाणार?
तो काठावर बसून रडू लागला. "हे देवा! मी आता काय करू? कुऱ्हाडीशिवाय मी लाकूडतोडी कसा होईन? माझी मुलं भुकेली राहतील..."
हरिभाऊचा रडण्याचा आवाज ऐकून नदीचं पाणी हलू लागलं. पाण्यातून हळूहळू एक तेजस्वी प्रकाश उठला. आणि त्या प्रकाशातून — एक सुंदर देवी प्रकट झाली. श्वेत वस्त्र, सोन्याचे दागिने, हातात कमळ, आणि चेहऱ्यावर ममतेचा प्रकाश.
हरिभाऊ हादरून उभा राहिला. त्याला समजेना हे काय आहे.
देवी हसून म्हणाली, "बेटा, घाबरू नकोस. मी या नदीची देवी आहे. तुझा रडण्याचा आवाज ऐकला. का रडतोस?"
हरिभाऊने हात जोडले. "देवीमाते, माझी कुऱ्हाड पाण्यात पडली. ते माझ्या कमाईचं एकमेव साधन होतं. आता मी काय करू?"
देवीने मान हलवली. "बरं, मी तुला तुझी कुऱ्हाड शोधून देते."
तिने आपला हात पाण्यात बुडवला. एक क्षणानंतर तिने हात बाहेर काढला. तिच्या हातात — एक चमकणारी, सोनेरी, तेजस्वी कुऱ्हाड!
देवीने हरिभाऊसमोर सोनेरी कुऱ्हाड धरली.
"हीच का तुझी कुऱ्हाड?"
हरिभाऊने डोळे विस्फारून त्या सोनेरी कुऱ्हाडीकडे पाहिलं. ती किती सुंदर होती! त्याच्या मनात एक क्षण विचार आला — "जर मी हो म्हटलं, तर आयुष्यभराची सोडवणूक. ही सोनेरी कुऱ्हाड विकली, तर खूप पैसे मिळतील. घर बांधता येईल, मुलांना चांगल्या शाळेत पाठवता येईल..."
पण लगेच त्याच्या मनात त्याच्या वडिलांचा आवाज ऐकू आला — "बेटा, हरिभाऊ, आयुष्यात कधीही खोटं बोलू नकोस. जे आपलं नाही, ते मागू नकोस. प्रामाणिकपणा हीच खरी संपत्ती आहे."
हरिभाऊने मान खाली घातली. म्हणाला —
"देवीमाते, ही कुऱ्हाड माझी नाही. माझी कुऱ्हाड साधी लोखंडाची आहे. ही सोन्याची आहे. क्षमा करा, पण ही माझी नाही."
देवीने त्याच्याकडे लक्षपूर्वक पाहिलं. तिच्या डोळ्यांत मंद हास्य होतं.
देवीने सोनेरी कुऱ्हाड पाण्यात ठेवली. पुन्हा हात बुडवला. यावेळी ती चांदीची कुऱ्हाड घेऊन बाहेर आली. ती ही खूप सुंदर होती — पांढऱ्या-स्फटिक रंगाची, चमकणारी.
"हीच का तुझी कुऱ्हाड?"
हरिभाऊने तिच्याकडेही नजर टाकली. तीही खूप मूल्यवान होती. पण त्याने पुन्हा मान हलवली.
"नाही, देवीमाते. ही ही माझी नाही. माझी कुऱ्हाड चांदीची नाही. ती फक्त साधी, जुनी, लोखंडी आहे. मूठीवर थोडी ठोपलेली आहे, धार वारंवार पाजवलेली आहे. कृपा करून ती शोधून द्या."
देवीने पुन्हा हलकं हसून पाहिलं. तिने चांदीची कुऱ्हाड पाण्यात ठेवली, आणि तिसऱ्यांदा हात बुडवला.
आता तिच्या हातात एक जुनी, थोडी गंजलेली, साधी लोखंडी कुऱ्हाड होती. मूठीवर एक छोटा डाग होता — हरिभाऊने स्वतः त्यावर पट्टी बांधलेली. तीच त्याची कुऱ्हाड!
"हीच का तुझी कुऱ्हाड?"
हरिभाऊचा चेहरा एकदम चमकला. त्याच्या डोळ्यांत आनंदाचे अश्रू आले.
"होय देवीमाते! हीच, हीच माझी कुऱ्हाड! माझ्या वडिलांची आठवण असलेली. किती दिवसांची मित्र आहे माझी ही कुऱ्हाड!"
त्याने पुढे होऊन ती हलकेच आपल्या हातात घेतली. ती हातात आल्यावर तो पुन्हा रडू लागला — आता मात्र आनंदाने.
देवीने त्याला उठवलं.
"हरिभाऊ! आज तू माझी मोठी परीक्षा पास झालास. किती लोक असतील जे सोन्याची कुऱ्हाड समोर असताना 'माझी नाही' म्हणतील? बहुतेक जण लोभाने हो म्हणून घेऊन जातील. पण तू प्रामाणिक आहेस. तुझ्या वडिलांची शिकवण तू कधीच विसरला नाहीस."
"प्रामाणिकपणा हाच जगातला सगळ्यांत मोठा गुण आहे. आणि त्याचं फळ नेहमी मिळतं. आज तुझी ती कुऱ्हाड तर तुला मिळालीच — पण हे ही दोन्ही, सोन्याची आणि चांदीची कुऱ्हाडी ही तू स्वीकार. ही माझ्याकडून तुझ्या प्रामाणिकपणाचं बक्षीस आहे."
हरिभाऊ हादरून गेला. "देवीमाते, हे फार जास्त आहे. मी हे कसं घेऊ?"
देवीने त्याच्या मस्तकावर हात ठेवला. "बेटा, हे तुझ्या मेहनतीचं आणि सात्त्विकतेचं फळ आहे. घे. तुझ्या मुलांना चांगलं शिकव. प्रामाणिकपणा त्यांच्यात ही पेर."
आणि देवी पाण्यात विरून गेली.
हरिभाऊ तीनही कुऱ्हाडी घेऊन घरी आला. त्याने सोन्याची आणि चांदीची कुऱ्हाडी विकली. खूप पैसे मिळाले. मुलांना शाळेत पाठवलं. एक छोटं पक्कं घर बांधलं. आणि स्वतःची लोखंडी कुऱ्हाड घेऊन तो आता एक छोटं लाकडाचं दुकानच चालवू लागला.
त्याच्या शेजारी एक माणूस राहायचा. त्याचं नाव — पकडू. पकडू खूप लोभी होता. त्याने हरिभाऊची ही गोष्ट ऐकली. त्याच्या मनात ईर्ष्या जागली.
"मी ही जातो, मीही माझी कुऱ्हाड त्या नदीत टाकतो, मलाही सोन्याची कुऱ्हाड हवी!"
तो सरळ त्याच नदीवर गेला. एका झाडावर घाव घातला, आणि स्वतः मुद्दाम कुऱ्हाड पाण्यात फेकली. मग जोरात बोंबलायला लागला — "हाय हाय! माझी कुऱ्हाड! देवीमाते, माझी कुऱ्हाड शोधून द्या!"
देवी प्रकट झाली. तिच्या डोळ्यांत आज वेगळीच चमक होती. तिने सोन्याची कुऱ्हाड बाहेर काढली.
"हीच का तुझी कुऱ्हाड?"
पकडू ने एका झेपेत म्हटलं — "होय होय! हीच! हीच! माझी सोन्याचीच कुऱ्हाड होती!"
देवीचा चेहरा कडक झाला. ती म्हणाली —
"लोभी माणसा, तू खोटं बोललास. तुझी कुऱ्हाड फक्त लोखंडाची होती. आज तू ही सोन्याची तर मिळवायचा होतीस, पण तुझ्या लोभामुळे तुझी स्वतःचीही कुऱ्हाड परत मिळणार नाही."
आणि सोन्याची कुऱ्हाड घेऊन देवी पाण्यात विरून गेली. पकडू उभा राहून पाहत राहिला. त्याची स्वतःची कुऱ्हाडही गेली, आणि सोन्याची ही नाही मिळाली. रिकाम्या हाताने रडत रडत तो घरी परतला.
लहान मित्रांनो, हरिभाऊच्या गोष्टीतून आपण काय शिकलं?
म्हणून शाळेत, घरात, मित्रांमध्ये — सगळीकडे प्रामाणिकपणाने वाग. कधी कधी प्रामाणिकपणा त्यागासारखा वाटेल, पण शेवटी त्याचं फळ खूप गोड असतं. हे लक्षात ठेवा!
॥ प्रामाणिकपणा हीच जगातली सगळ्यांत मोठी संपत्ती ॥
How would you like to enjoy this episode?
टिप्पणी करने के लिए लॉगिन करें
लॉगिन करें