ससा आणि कासवाची शर्यत

एका जंगलात गर्विष्ठ ससा आणि शांत कासव यांच्यात झालेली ती जुनी शर्यत — जिने सगळ्या जंगलाला एक मोठा धडा शिकवला.

एका हिरव्यागार जंगलात

एका दूरच्या हिरव्यागार जंगलात अनेक प्राणी एकत्र राहत होते. त्या जंगलात एक पांढरट-तपकिरी रंगाचा ससा राहायचा. त्याचे डोळे लाल-गुलाबी, कान लांब, आणि पाय खूप ताकदवान. तो जेव्हा धावायला लागायचा, तेव्हा वारा त्याच्या मागे राहायचा. म्हणूनच त्याला आपल्या वेगाचा खूप गर्व होता.

"माझ्यासारखा वेगाने धावणारा या जंगलात कोणीच नाही!" तो रोज म्हणायचा. आणि प्रत्येक प्राण्याला हे ऐकूनच कंटाळा आला होता.

त्याच जंगलात एक कासव सुद्धा राहायचा. त्याचं नाव होतं — कमठ. कमठ हा अगदी संथ चालायचा. त्याच्या पाठीवर एक जाड कवच, चार छोटे पाय, आणि गोल डोकं. त्याची चाल पाहून सर्वजण म्हणायचे — "अहो, हा तर इंच-इंचाने पुढे सरकतो."

पण कमठ कधीच कोणावर रागावायचा नाही. तो आपल्या कामात मग्न असायचा. जेव्हा कोणी त्याची चेष्टा करायचा, तेव्हा तो फक्त हसायचा.

सशाची चेष्टा आणि कासवाचं आव्हान

एका दुपारी ससा झाडाखाली बसून आराम करत होता. तेवढ्यात कमठ आपल्या नेहमीच्या संथ चालीने तिथून जाऊ लागला. ससाने त्याला पाहिलं आणि मोठ्याने हसायला लागला.

"अरे कमठ! तू चालतो आहेस की एका जागी थांबला आहेस? मला तर समजतच नाही!" — ससा हसत हसत म्हणाला.

आजूबाजूचे माकड, खार, हरीण — सगळेच हसायला लागले. कमठ काही क्षण थांबला. त्याच्या मनात काहीतरी आलं. त्याने मान वर केली आणि शांतपणे म्हणाला —

"ससा भाऊ, तू माझ्या वेगाची चेष्टा करतो आहेस. पण चल, उद्या आपण दोघे शर्यत लावू. जो आधी डोंगराच्या पायथ्याशी असलेल्या मोठ्या वडाच्या झाडापर्यंत पोचेल, तो जिंकला."

हे ऐकून जंगल हादरून गेलं. ससा खो-खो हसायला लागला.

"शर्यत? तू माझ्याशी? बरं, मान्य आहे! उद्या सकाळी सूर्य उगवल्यावर शर्यत सुरू!"

शर्यतीचा दिवस

दुसऱ्या दिवशी सकाळी सूर्याच्या पहिल्या किरणांबरोबर सर्व प्राणी जमले. घुबड म्हातारा शर्यतीचा निवाडा करायला तयार झाला. त्याने आपली काठी उंच केली आणि म्हणाला —

"तयार... एक... दोन... तीन... पळ!"

ससा एका झेपेत पुढे गेला. तो इतक्या वेगाने धावत होता की त्याची सावलीही त्याच्या मागे राहिली. कमठ मात्र अगदी संथ — एक पाऊल, मग दुसरं पाऊल — पुढे सरकत होता.

काही मिनिटांतच ससा अर्ध्या रस्त्यापर्यंत पोचला. त्याने मागे वळून पाहिलं. कमठ अजून दिसतच नव्हता. ससा मनात म्हणाला —

"बापरे! कमठ तर खूपच मागे आहे. तो इथे यायला तासन् तास लागतील. मी थोडासा आराम करू शकतो."

आराम आणि झोप

रस्त्याच्या कडेला एक मोठं आम्रवृक्ष होतं. त्याच्या सावलीत मऊ गवत होतं. ससा तिथे जाऊन बसला. थंड वारा सुटला होता. पक्ष्यांची कुजबुज ऐकू येत होती. ससाला हळूहळू डुलकी लागली.

तो म्हणाला — "मी फक्त पाच मिनिटं डोळे मिटतो. नंतर एका झेपेत पळून शर्यत जिंकतो."

पण पाच मिनिटांची ती डुलकी तासन् तासांत बदलली. आणि तो गाढ झोपी गेला.

कमठाचा अखंड प्रवास

तिकडे कमठ आपल्या नेहमीच्या चालीने पुढे जात होता. एक पाऊल — मग दुसरं — मग तिसरं. तो ना थकला, ना थांबला. पाण्याची तहान लागली तरी तो थांबला नाही. ऊन तापलं तरी तो थांबला नाही.

"मी संथ आहे, हे खरं. पण थांबत नाही, हे ही खरं," तो स्वतःशीच म्हणाला.

तो आम्रवृक्षापाशी पोचला. तिथे त्याने सशाला झोपलेला पाहिलं. पण तो हसला नाही, चेष्टा केली नाही. तो शांतपणे पुढे गेला.

आणि — हळूहळू, इंच-इंचाने — कमठ डोंगराच्या पायथ्याशी असलेल्या वडाच्या झाडापाशी जाऊन पोचला!

सशाला जाग

तेवढ्यात ससाला अचानक जाग आली. त्याने डोळे चोळले. आजूबाजूला पाहिलं. सूर्य आता डोक्यावर होता.

"अरे बापरे! मी किती वेळ झोपलो?" तो उठून बसला.

त्याने वळून पाहिलं — कमठ कुठेच दिसत नव्हता. त्याला वाटलं कमठ अजून मागेच असेल. तो एका झेपेत पळायला लागला.

पण जेव्हा तो डोंगराच्या पायथ्याशी पोचला, तेव्हा त्याला धक्का बसला. कमठ आधीच वडाच्या झाडाखाली बसून त्याची वाट पाहत होता! आजूबाजूला सगळे प्राणी जमले होते आणि टाळ्या वाजवत होते.

घुबड म्हाताऱ्याचा निवाडा

घुबड म्हाताऱ्याने आपली काठी उंच केली आणि मोठ्या आवाजात जाहीर केलं —

"शर्यतीचा विजेता — कासव कमठ!"

सगळे प्राणी आनंदाने ओरडले. ससा शरमेने मान खाली घालून उभा राहिला.

कमठ शांतपणे ससाजवळ आला. म्हणाला —

"ससा भाऊ, तुझ्यात वेग खूप आहे. हे खरं आहे. पण नुसता वेग पुरत नाही. नियमितपणा, सातत्य, आणि न थांबण्याची सवय — हीच जिंकवते."

ससाला आपली चूक कळली. त्याने कमठाला मिठी मारली. त्या दिवसापासून त्याने आपला गर्व टाकून दिला. आणि कमठाशी त्याची मैत्री झाली.

गोष्टीचा बोध

लहान मुलांनो, या गोष्टीतून आपण काय शिकलं?

• केवळ ताकद किंवा कौशल्य पुरत नाही — सातत्य आणि न थांबणं फार महत्त्वाचं असतं.
• गर्व कधीच चांगला नाही. आपल्यापेक्षा कोणी कमी दिसला, तरी त्याची चेष्टा करू नये.
• संथ असलं तरीही, पावलं न थांबवणारा शेवटी जिंकतो.
• आपल्या क्षमतेवर आत्मविश्वास ठेवा, पण ती गृहीत धरू नका.

म्हणून पुढच्या वेळी जेव्हा तुम्हाला एखादा कठीण काम करायचं असेल — गणिताचा प्रश्न असो, गृहपाठ असो, किंवा खेळातला सराव — तेव्हा कमठाची आठवण ठेवा. एक पाऊल — मग दुसरं — मग तिसरं. थांबू नका. अंतिम वडाचं झाड तुमची वाट पाहत आहे!

॥ संथ पण सतत चालणाराच शेवटी जिंकतो ॥