कथा 3: मुंगी आणि नाकतोडा

उन्हाळ्याचा दिवस होता आणि एक नाकतोडा झाडाच्या सावलीत बसून मधुर गाणं म्हणत होता.

जवळच मुंग्या धान्याचे दाणे आणत-नेत व्यस्त होत्या. नाकतोड्याने एका मुंगीला थांबवून म्हटलं, "अगं ताई, इतक्या उन्हात इतकी मेहनत का? ये, थोडा वेळ माझ्यासोबत बसून गाणं ऐक." मुंगीने मान हलवली, "आम्ही हिवाळ्यासाठी धान्य गोळा करतोय. तूही थोडं गोळा करून ठेव, वेळ कमी आहे."

नाकतोडा हसून म्हणाला, "अगं, अजून किती हिरवी पानं आहेत, झाडांवर फळं आहेत. हिवाळ्याची चिंता नंतर करीन. तूही थोडा आनंद घे." मुंगी काही बोलली नाही आणि आपल्या कामाला लागली.

ऋतू बदलत गेले. पानगळ आली, झाडांची पानं गळून पडली. मग हिवाळ्याची सुरुवात झाली. मैदानांवर बर्फाचा थर पसरला. हिरवी पानं कुठेच दिसत नव्हती. फळं तर सोडा, सुक्या फांद्याच उरल्या.

नाकतोडा भुकेने तळमळू लागला. त्याने आजूबाजूला शोध घेतला — कुठेच काही नव्हतं. तेव्हा त्याला मुंग्यांचं वारूळ दिसलं. तिथे मुंग्या आपलं साठवलेलं धान्य आरामात खात होत्या आणि गाणंही म्हणत होत्या. नाकतोडा संकोचत त्यांच्याजवळ गेला आणि म्हणाला, "ताई, मलाही थोडं धान्य द्या. मी भुकेने मरतोय."

मुंगीने मऊ पण गंभीर स्वरात विचारलं, "उन्हाळ्यात तू काय करत होतास?" नाकतोड्याने मान खाली घालून म्हटलं, "मी गाणी गात होतो." मुंगी म्हणाली, "मग आता नाच. आम्ही जे साठवतो, ते अशासाठी की तेव्हा आम्ही गाऊ शकू जेव्हा बाकी सगळे रडत असतील."

नाकतोडा रडत बर्फात बसून राहिला, आपल्या चुकीची खंत करत.

या कथेची शिकवण ही आहे की भविष्यासाठी आज मेहनत आणि बचत न करणाऱ्याला कठीण वेळेला खूप पश्चाताप होतो. आजची मेहनत हाच उद्याचा आधार.